Rằm tháng Chạp là ngày rằm cuối cùng của năm âm lịch, chỉ một tuần trước khi tiễn ông Công ông Táo. Nhiều gia đình coi đây là buổi lễ để thưa với tổ tiên rằng một năm sắp khép lại. Dưới đây là văn khấn rằm tháng Chạp cho bàn thờ gia tiên và bàn thờ thần linh, mỗi câu tách riêng một dòng để quý vị cầm điện thoại đọc theo cho dễ.
Ngày cúng năm nay: rằm tháng 12 năm Bính Ngọ là thứ Sáu, 22/1/2027. Nhà bận có thể cúng sớm vào thứ Năm 21/1/2027 (14 tháng Chạp).
Bài văn khấn rằm tháng Chạp trước bàn thờ gia tiên
Bài văn khấn rằm tháng Chạp này đọc khi thắp hương ở bàn thờ ông bà, tổ tiên. Chỗ để trong ngoặc là phần quý vị thay bằng họ tên và địa chỉ của nhà mình. Đọc chậm, vừa đủ nghe, không cần thuộc lòng.
Nam mô A Di Đà Phật! (3 lần)
Con lạy chín phương Trời, mười phương chư Phật, chư Phật mười phương.
Con kính lạy Hoàng thiên Hậu thổ, chư vị Tôn thần.
Con kính lạy Tổ tiên nội ngoại, các cụ Cao Tằng Tổ Khảo, Cao Tằng Tổ Tỷ dòng họ (…).
Hôm nay là ngày rằm tháng Chạp năm Bính Ngọ.
Tín chủ con là (họ tên), cùng cả gia đình,
hiện cư ngụ tại (địa chỉ).
Nhân ngày rằm cuối năm, con cháu thành tâm sửa biện hương hoa, trà quả, phẩm vật,
kính dâng trước án, trình báo tổ tiên một năm đã gần trọn.
Con kính mời hương linh tổ tiên nội ngoại về đây chứng giám, thụ hưởng lễ vật.
Cúi mong tổ tiên che chở cho con cháu những ngày cuối năm đi lại bình an,
công việc hoàn tất suôn sẻ, cả nhà sum họp đón Tết đầy đủ, mạnh khỏe.
Lễ mọn lòng thành, cúi xin chứng giám.
Nam mô A Di Đà Phật! (3 lần)
Tải bài khấn gia tiên về điện thoại để đọc lúc cúng rằm:
Bấm ảnh nhỏ để xem to. Máy hiện bảng chọn thì bấm “Lưu hình ảnh”.
Đọc xong văn khấn rằm tháng Chạp, quý vị vái ba vái rồi đứng chờ hương cháy được khoảng hai phần ba mới hạ lễ.
Khấn Thổ công, chư vị thần linh ngày rằm cuối năm
Theo nếp chung, thần linh được khấn trước, gia tiên sau. Nhà có bàn thờ Thổ công hoặc bàn thờ Thần Tài thì đọc phần văn khấn rằm tháng Chạp dành cho thần linh dưới đây ở đó trước. Nhà chỉ có một bàn thờ thì đọc bài thần linh xong mới tới bài gia tiên ở phần trên.
Nam mô A Di Đà Phật! (3 lần)
Con lạy chín phương Trời, mười phương chư Phật, chư Phật mười phương.
Con kính lạy Hoàng thiên Hậu thổ chư vị Tôn thần.
Con kính lạy ngài Bản cảnh Thành hoàng, ngài Bản xứ Thổ địa, ngài Bản gia Táo quân
cùng các vị Tôn thần cai quản trong xứ này.
Hôm nay là ngày rằm tháng Chạp năm Bính Ngọ.
Tín chủ con là (họ tên), ngụ tại (địa chỉ),
thành tâm sắm lễ, hương hoa trà quả, dâng lên trước án.
Một năm qua nhờ ơn Tôn thần che chở, gia đình con được yên ổn làm ăn.
Nay năm cũ sắp qua, con kính dâng lễ tạ, cúi xin chư vị chứng giám,
phù hộ cho gia trung trên dưới bình an, tai qua nạn khỏi, đón năm mới hanh thông.
Lễ mọn lòng thành, cúi xin chứng giám.
Nam mô A Di Đà Phật! (3 lần)
Bản ảnh bài khấn Thổ công, lưu sẵn trong máy:
Bấm ảnh nhỏ để xem to. Máy hiện bảng chọn thì bấm “Lưu hình ảnh”.
Nhà kinh doanh có thờ Thần Tài, Thổ Địa ở cửa hàng có thể đọc thêm bài riêng trong bài khấn Thần Tài ngày rằm. Lời lẽ bài đó thiên về cầu buôn bán, tài lộc, hợp với quầy hàng hơn bàn thờ trong nhà.
Rằm tháng Chạp 2027 rơi vào thứ mấy, cúng giờ nào cho đẹp?
Theo âm lịch Việt Nam, tháng Chạp năm Bính Ngọ bắt đầu từ thứ Sáu 8/1/2027 và là tháng thiếu (chỉ có 29 ngày). Vì vậy rằm tháng 12 rơi đúng vào thứ Sáu 22/1/2027, ngày Tân Sửu. Giờ hoàng đạo hai ngày quanh rằm như sau:
| Ngày âm | Dương lịch | Can chi | Giờ hoàng đạo ban ngày |
|---|---|---|---|
| 14 tháng Chạp | Thứ Năm 21/1/2027 | Canh Tý | Mão (5h–7h), Ngọ (11h–13h), Thân (15h–17h), Dậu (17h–19h) |
| 15 tháng Chạp (chính rằm) | Thứ Sáu 22/1/2027 | Tân Sửu | Mão (5h–7h), Tỵ (9h–11h), Thân (15h–17h), Tuất (19h–21h) |
Ngày Tân Sửu còn có giờ Dần (3h–5h) và Hợi (21h–23h) cũng là giờ hoàng đạo, nhưng ít nhà thức dậy sớm hay cúng khuya như vậy. Người đi làm giờ hành chính thường chọn giờ Mão trước khi ra khỏi nhà, hoặc giờ Thân, giờ Tuất sau khi về.
Theo quan niệm dân gian, lễ rằm nên làm trong ngày 14 hoặc đúng ngày 15, không để lùi sang ngày 16. Nếu lỡ, quý vị cứ thắp nén hương thưa lại với ông bà, không cần làm lại cả mâm.
Vì sao rằm cuối năm được nhiều nhà cúng chu đáo?
Trong năm có mười hai lần rằm, nhưng rằm tháng Chạp mang chút ý nghĩa “tổng kết”. Đây là lần cuối cả nhà thắp hương ngày rằm trong năm cũ, nên lời khấn thường là lời tạ ơn hơn là lời cầu xin.
Rằm tháng Chạp cũng mở đầu cho chuỗi việc cuối năm: lau dọn bàn thờ, sắm đồ Tết, chuẩn bị tiễn Táo quân. Nhiều nhà tranh thủ ngày rằm để xem lại bát hương, thay hoa, đặt mua bánh chưng, bánh tét. Nếu nhà đang tính đổi chỗ hay sửa bàn thờ trước Tết, bài cách đặt bàn thờ trong nhà có các lưu ý về hướng và vị trí.
Với các hộ buôn bán, rằm tháng Chạp còn là dịp cúng cảm tạ Thần Tài trước kỳ nghỉ Tết, thường kèm lì xì nhỏ cho người làm.
Mâm cúng rằm tháng 12 gọn, đủ lễ cho nhà bận rộn
Rằm tháng Chạp không đòi hỏi cỗ lớn như tất niên hay mùng 1. Một mâm gọn gàng, sạch sẽ là đủ lễ. Quý vị có thể chọn một trong hai cách:
- Mâm chay đơn giản: hương, hoa tươi, đĩa trái cây, trầu cau, chén nước sạch, đĩa xôi hoặc chè. Hợp với nhà có bàn thờ Phật hoặc nhà bận, cúng nhanh buổi sáng.
- Mâm cơm mặn: thêm gà luộc hoặc thịt luộc, canh, món xào, giò chả. Hợp với nhà muốn mời ông bà bữa cơm đủ đầy cuối năm.
- Bàn thờ thần linh: chỉ cần hương, hoa, quả, trà, rượu, không bắt buộc mâm cơm.
Vàng mã không phải món bắt buộc. Nhiều gia đình nay chỉ cúng hương hoa, giữ phần vàng mã cho lễ ông Táo và giao thừa. Đồ cúng hạ xuống nên dùng trong ngày, cả nhà ăn chung để lấy lộc.
Sau rằm tháng Chạp còn những lễ nào?
Từ rằm tới Tết chỉ còn hơn hai tuần, các lễ nối nhau khá sát. Quý vị có thể lưu lịch này để không bị lỡ:
| Lễ | Ngày âm | Dương lịch |
|---|---|---|
| Rằm tháng Chạp | 15 tháng Chạp | Thứ Sáu 22/1/2027 |
| Tiễn ông Công ông Táo | 23 tháng Chạp | Thứ Bảy 30/1/2027 |
| Cúng tất niên | 24 đến 29 tháng Chạp | 31/1 đến 5/2/2027 |
| Cúng giao thừa | Đêm 29 tháng Chạp | Đêm thứ Sáu 5/2/2027 |
| Cúng sáng mùng 1 Tết | Mùng 1 tháng Giêng | Thứ Bảy 6/2/2027 |
Năm nay tháng Chạp thiếu nên không có ngày 30. Đêm giao thừa là đêm 29, nhà nào quen cúng “chiều 30” thì dời sang chiều 29 cho kịp.
Toàn bộ bài khấn cho các dịp trong năm có trong mục văn khấn, lễ tết của Cát Tường Việt.
Câu hỏi thường gặp
Cúng rằm tháng Chạp vào ngày 14 có được không?
Được. Nhiều nhà cúng từ ngày 14 âm (thứ Năm 21/1/2027) cho tiện công việc. Dân gian chỉ khuyên không để qua ngày 16.
Rằm tháng 12 có phải sắm vàng mã không?
Không bắt buộc. Hương, hoa, quả, trà nước sạch sẽ là đủ lễ. Vàng mã thường dành cho lễ tiễn Táo quân và đêm giao thừa.
Nên đọc bài khấn thần linh hay gia tiên trước?
Thần linh trước, gia tiên sau. Thần linh cai quản đất đai, nhà cửa nên được mời trước, sau đó mới mời ông bà tổ tiên.
Rằm tháng Chạp có cần ăn chay không?
Không có quy định bắt buộc. Người theo đạo Phật thường ăn chay ngày rằm; các nhà khác có thể cúng mặn và ăn uống bình thường.
Không đọc được hết văn khấn rằm tháng Chạp thì sao?
Quý vị có thể khấn ngắn bằng lời của mình: xưng tên, địa chỉ, ngày cúng, mời tổ tiên về chứng giám và cầu cho gia đình bình an. Lòng thành quan trọng hơn câu chữ.
Bài khấn và mâm lễ mang tính tham khảo theo phong tục dân gian; mỗi gia đình, mỗi vùng có thể giữ nếp cúng riêng.
